martes 28 de febrero de 2012

Ellos.


Xuan da Pena foi, por muito tempo, cuspido nel focico con gargaxos mestos esgarriaos del fondo das coradas. Foi señalao y insultao. Patiáronlo condo pasóu delantre dos que s'erguían das couces y déronye moucuadas hasta qu'a ellos yes dolían as maos. Quitáronye de trabayar, de comer, de ter fiyos, de tar coa muyer y de durmir; tamén a casa y un carro del país nel que baxaba y subía puntales de pino y dignidá entre Rozadas y El Porto.

     Acostumaos a entrenerse con él, ellos foron un día de festa al chamizo nel que lo obrigaran a escuruxarse. Sacáronlo a hostias y lleváronlo a patadas nel cul hasta el pé d'un payar que queda na carretera qu'hai del Gumio á Garganta. Ellos eran muitos, daban pena y tían el mundo de cara.

     Ellos, bebidos, encoiráronlo y atáronlo a un carbayo. Mazáronlo a palos, sodomizáronlo con úa cana de pino, cortáronye os coyóis, metéronyos na boca y deixaron que se fose desangrando pouco a pouco entrementres cenaban y ye tiraban os osos que sobraban del enchente.

     De mañá, al hora d'irse, Xuan da Pena, de rodiyas y case colgao pollos brazos, inda alentaba. El que lo miraba con noxo disparóuye na boca pa rematallo y, entre ellos, foron avisar al ermao de Xuan y al sobrín más grande pa que lo fosen enterrar. Y Xuan da Pena sigue, inda, llanxindo nas coradas.

martes 14 de febrero de 2012

S. Valentín y R. L. Stevenson



Teño un sobre al pé meu, pousao enriba da mesa del local unde escribo. Alredor hai xente que fala de peches de bares, del pago d'impostos municipales y del ultimísima y sufrida morte d'un vecín del conceyo. Case todas estas hestorias son, penso eu,  ritos de paso fundamentales a día d'hoi, alomenos nun poblo pequeno da marina como é el meu... 

     Volvo al sobre, agora que nun m'entreteño sabichando nas conversacióis ayías: é un sobre marello y aveyentao pol paso y as marcas del tempo. Ta escrito por fora con búa caligrafía de cuaderno Rubio ou maestra nacional, en tinta colorada, igual qu'a media cuartiya que guarda dentro. Topéilo dentro d'un llibro chegao á mía casa dende a biblioteca dos fiyos d'úa muyer que, entre tiras y afroxas, nun amañaron as partixas y desfixéronse d'esta vivenda. D'ella mandáronme recoyer algús llibros se m'interesaban, porque daquén yes dixo qu'el única propiedá qu'eu tía y me daba dolo, era úa pequena colección de llibros. Al cabo, este cachinín da casa que vos falo pasóu, por ser pa ellos más práctico ou pouco importante, a formar parte da mía biblioteca.

     A carta que guarda el sobre garabatiao, con sumas y multiplicacióis pintadas por fora, ta dirixida, según dice, al campamento "El Ferral", del Ferral del Bernesga, en León; sito unde, por certo, meu padre fexo el instrucción na mili, antes de destinallo pal cuartel del Milán en Oviedo nel mesmo sito qu'eu, décadas despós, me metería na carreira de filosofía.

     A carta taba escrita pol ama da casa. Úa muyer d'esfouto, arrechada, lista y de "izquierdas", da qu'a mía madre se fexo úa fonda amiga y que, cousas da vida, por pouco acaba morindo al pé d'ella nun coche, el día qu'iba pal hospital del que xa nun saliría viva. 

     A carta de tinta colorada ta dirixida a dous dos sous fiyos que taban na mili nese tempo, haberá camín de cuarenta anos. Como nun podía ser d'outro xeito, empeza con un namorao, "Queridos hijos".

     Sei pol testo, claro, que xunta coas noticias da familia y de conseyos varios, a mía vecía, como todas as madres, nun cumpre el refrán y tamén manda algún qu'outro corteyo nun paquetín y mil pesetas dentro pa repartir entre os dous. Nun ta llibre el papelorio da sorna que sempre gastóu, y díceyes: "espero que se os pase pronto la morriña, con el tiempo madurarán las uvas" y advirte que, anque ella y súa fiya tán solas en Xixón, porque el padre ta en Valdepares, "no nos come nadie ni tenemos miedo".

     Pecha con un abrazo.

     Digo eu que xamás tería ella el barrunto de qu'a carta acabase en maos del fiyo da súa amiga, amigo d'ella tamén el tempo que la conocín, anque coa distancia que marca el edá y os distintos mundos vividos. Peró agora aquí ta, nun sobre al pé meu, pousao nel pico da mesa del local unde escribo esto. Alredor hai xente que nun dice nada.

     Por certo, el llibro que guardaba el sobre era, claro, La Isla del Tesoro.






miércoles 1 de febrero de 2012

Manzanillolandia, ou alegato contra el manzanillo depredador



Nel meu pueblo nun é conocida a festa en honra del manzanillo. Ben sei que  pasa tal por mor de que nella nun atope paz nin disfrute a conocida y pouco grata especie del manzanillo depredador


Nun se deu nunca tal celebración, nin se dá agora y, se a fortuna nos é amable, espero francamente que nun la haxa xamás. Tales honras deificadoras, felizmente, nun se viron por aquí inda condo de libacióis y bacanales sabemos un cacho y témoslas de toda mena.


Aquí, col inevitable manzanillo depredador, celébranse d'emparzao entre vecíos y vistantes as secularizadas festas que, nalgún tempo, pa toda a súa clientela eran en honra da virxe ou el santo qu'el calendario informase. Siascaso tamén  s'amaña algún magosto, carnaval, comida de vecíos... ou xeitos varios d'enchintuadas con  baile desenfrenao de música llixeira, unde hordas axitadas y rumbosas de pensionistas (entre as que babo por atoparme) son poseídas pol frenético ritmo das novedades das radiofórmulas y os clásicos que garantizan un ésito sin paliativos de, normalmente, algún acordionista y a súa caxa de ritmos.


El mal visitante, el manzanillo depredador que nunca dá un peso pá festa y pol pico ten abondo que dicir (pa mal) d'ella, aproveta el anonimato del peteiro pa confundirse entre él y disfruta, escuruxao y alevoso, del evento posto al sou servicio. Esta subespecie d'individuo dañino y rapañón nun arrima nunca el hombro nin, como dixen, apurre un rial pa organizar a celebración. Este indeseable, qu'as veces ten cuartos abondos y un todoterreno grande qu'anuncia úa picha pequena (con perdón), lleva sempre botellón al pé da barra del bar da comisión nel sito unde ta parando y, desque ye calece el gorgoleiro, esbouria contra a música das orquestas qu'a bon seguro costaron un coyón  pagallas (con perdón) nel medio del brao. Se por algúa rara circunstancia s'achegase a tomar, póñamos por caso, un cubalibre á barra, esbarafusta y roña sin xeito, y hasta ás veces insulta condo ve que nun hai oferta alcohólica nel bar de xinebra BullDog con Nordic Mist azul á que ye amezan unas bayitas de enebro. Inmediatamente, é normal qu'este devastador manzanillo s'interese por úa cotrada de calimocho ruin d'efectos rápidos, baratos y devastadoramente faltóis, qu'axuden a dixerir el enchente dos bollos de chourizo y rapón que, a bon seguro, zampóu esfamiao y gratis pouco antes á costa, claro, da xente del llugar.


A esta clase de manzanillo véseye vir: por noxo nun se mezcra col lugareño; nun conoce el pueblo,  os sous sitos nin a súa historia; é el típico que mete impunemente el todoterreno nas fincas se ya dá, por exemplo, por ir pescar, ou anda silbando con nenos y cais, sin reparo ningún, por praos ou eiros semaos de pouco. Deixa el coche alegremente coas portas abertas nel medio da merenda por unde tein que pasar camióis, coches ou tratores; vai pasiando  en manada nas pistas, ocupando con impunidá d'úa cuneta al outra, ou apetéirase tribalmente impedindo el tráfico rodao na salida de, póñamos por caso, misa sabatina d'oito da tarde. Pal manzanillo depredador a surria é namás cotrosidá y atentao ecolóxico; pañar as patacas é de brutos ou miserables y el habitante del país é daquén en estao semisalvaxe merecedor, por burro, d'esclavitú  y a quen se ye administran merecidamente miradas despreciativas pol pico del hombro.


Asina, qu'agora que m'acordéi d'esto y anque ben sei que se m'esquéicen muitas más manzanilladas depredadoras, quero dicirye daqué, señor manzanillo depredador: é usté úa subespecie pésimamente adaptada y, entrementes nun mude a súa actitú, vamos descoyonarnos sin piedá d'usté y as súas miserias. Corrixa os sous vicios todos y sepa que, como esencialmente rurales que somos (anque de sobra conocemos da ciudá y de ciudades), somos territoriales como cais bravos. Asina que, como dixen, faga el favor de nun meterme el coche nos eiros nin de deixallo chantao, coas portas abertas, nel medio del camín d'alredor da igresia que vai á mía casa. Desmanzaníllese y compórtese usté, sr. Manzanillo depredador. Compórtese y faga da súa rancia necesidá virtú. Nun quero qu'esto se volva Manzanillolandia.